Łukasz Lechert

Czy w projekcie potrzebna jest etyka?

W organizacjach projektowych, gdzie fundamentalnym źródłem dochodów są projekty, które kończą się sukcesem duże znaczenie odgrywają zasoby ludzkie. Ludzie poprzez swoje działanie przyczyniają się do sukcesu bądź porażki projektów. Wraz z profesjonalizmem merytorycznym w parze podąża etyka wykonywania zawodu. Etyka nawiązuje do etosu, charakteru oraz zwyczajów panujących w danym społeczeństwie. Jest zbiorem cech i norm moralnych przyjętych w danej zbiorowości, często też przez niektórych utożsamiana z moralnością. Drugą stroną medalu są zachowania nieetyczne, które zdarzają się niemal codziennie w wielu organizacjach. Do wybranych czynników, które powodują zachowania nie mające niczego wspólnego z etyką są.

• kultura organizacji,

• brak zaufania,

• brak poszanowania dla odrębności jednostki oraz wartości i celów działalności organizacji,

• uwarunkowania emocjonalne, brak dojrzałości emocjonalnej członków organizacji,

• niewłaściwe postępowanie przełożonych,

• wadliwe procesy zarządzania zasobami ludzkimi,

• wadliwy system komunikacji społecznej w organizacji.

Istnieją tacy menedżerowie którzy uważają, że niektóre nieetyczne postawy mogą być narzędziem efektywnego zarządzania. Zastraszanie, mobbing lub udzielanie fałszywych informacji są zachowaniami wyjątkowo nieetycznymi. Przyzwolenie na takie zachowania jest niedopuszczalne. Zachowaniom tym sprzyja niewłaściwy system komunikacji społecznej. Do komunikatów nieetycznych można zaliczyć wiadomości.

• przymusowe („jeśli nie …, to …”),

• destruktywne (ataki personalne, znieważenia),

• oszukujące (udzielanie nieprawdziwych informacji),

• natrętne (pogwałcenie prywatności),

• utajnione (ukrywanie i ograniczenie dostępu do informacji),

• manipulacyjne i wykorzystujące.

Dobra komunikacja, przyzwoita postawa życiowa w dużej mierze pozwoliłby uniknąć problemów pojawiających się w branży nowoczesnych technologii.

Problem testów oprogramowania

Konkurencja na rynku wymusza współzawodnictwo. Każdy chciałby doręczyć odbiorcy produkt jak najlepszy, zawsze w najkrótszym czasie. Po upływie tego czasu jak dobry produkt by nie był, potencjalny klient może zdążyć zakupić podobny substytut konkurencji. Może i pod wieloma względami gorszy, ale pod jednym na pewno lepszy. Został zakupiony, gdyż w odpowiednim czasie nie było dla niego alternatywy. Producenci oprogramowania, żeby przyśpieszyć dystrybucję produktów, mogą stosować wiele metod. Jednak najprostszą z nich jest zmniejszenie zasobów przeznaczonych na realizację fazy testowania oprogramowania. W ten sposób klient dostaje software, który w jakiś sposób działa (inaczej przypuszczalnie nie został by wypuszczony na rynek), ale w wielu sytuacjach wyjątkowych np. nietypowa konfiguracja będzie zachowywał się wadliwie, o ile po prostu nie odmówi dalszej współpracy. Ocena moralna jest prosta i jednoznaczna. Realia gospodarki wolnorynkowej stają w szranki z moralnością i bez problemów znoszą przeciwnika z pola walki. Problem solidności testów nabiera szczególnego znaczenia w przypadku oprogramowania tworzonego na zamówienie oraz dotyczącego bezpieczeństwa ludzi. Przykładami mogą być tutaj systemy kontroli lotów oraz aparatura medyczna. O ile wcześniej ewentualne usterki oprogramowania powodowały jedynie irytację użytkownika, ewentualnie straty finansowe, tak tutaj na niebezpieczeństwo wystawione jest nawet ludzkie życie. Należy tutaj wykluczyć, że czasami usterki pozostają niewykryte niekoniecznie ze względu na zaniedbania programistów i testerów. Czy jednak ktoś powinien być odpowiedzialny za ewentualne tragedie wynikłe na skutek awarii, nawet jeżeli uchybienie nie było intencjonalne? Wydawałoby się, że jeżeli jest ofiara, jest też zawsze winowajca. Jednak kto ma nim być? Menedżer projektu, tester, cała firma?

Prawo autorskie

Dość powszechne, nawet wśród informatyków istnieje pogląd, iż piractwo komputerowe jest złe w swojej istocie, ale ponieważ dzięki temu można zaoszczędzić czas i pieniądze. „W końcu oprogramowanie to informacja, a ta powinna być darmowa”. Rzeczywistość oczywiście ma się inaczej, a tłumaczenia tego rodzaju to nic innego jak racjonalizacje własnych wyborów. Każde dzieło to dorobek intelektualny jego twórcy. Z kolei prawo autorskie jest to termin, którym określa się ochronę własności intelektualnej zapewnionej przez prawo właścicielom dzieła. Prawa pozwalają właścicielowi na.

• reprodukcję dzieła,

• rozpowszechnianie kopii,

• publiczne odtwarzanie,

Ważnym faktem jest, że każde oprogramowanie jest objęte ochroną praw autorskich implicite. Niepotrzebne jest więc dodatkowe jawne zaznaczanie tego faktu, ani ubieganie się o uzyskanie praw wobec produktów stworzonych przez siebie. Jeżeli legalnie następuje zakup produktu, właściciel praw autorskich otrzyma część wydanych pieniędzy. W ten sposób fizycznie zarabia. Jeżeli zdecyduję się dostać się do produktu „inaczej”, właściciel nic nie zarabia. Ewidentnie mamy więc do czynienia z konkretną stratą finansową. Można również całą sprawą rozpatrywać w uproszczeniu. Twórca dzieła (oprogramowania) mówi „To jest efekt mojej pracy. Jeżeli chcecie go otrzymać, musicie zapłacić”. Zdanie takie wydaje się być absolutnie rozsądne. Trudno wyobrazić sobie racjonalny powód, który w pełni usprawiedliwiałby kradzież dzieła.

Czy informatycy jako grupa zawodowa wykształciła pewien zespół praw, którymi kierują się przy podejmowaniu decyzji i które są specyficzne dla ich środowiska pracy? Na to pytanie odpowiedź jest pozytywna. Informatycy podobnie jak inne grupy zawodowe np. lekarze lub prawnicy zdążyli wykształcić własny zestaw reguł. Przykładem jest chociażby netykieta”. Na pytanie postawione w tytule odpowiedź jest jednoznaczna. Każdy powinien postępować etycznie. Jak pokazuje praktyka dużo łatwiej jest zmienić niewygodne przekonania, niż żyć niewygodnie, niezależnie od tego co wydaje się być słuszne, a co nie. Umiejętność czynienia rzeczy odwrotnej w pozytywnym tego znaczeniu, definiuje to „bycie człowiekiem” oraz pozwala żyć zgodnie z własnymi przekonaniami. Tekst jest próbą zwrócenia uwagi na obszary decyzji związane z pracą informatyka, które budzą kontrowersje. Samodzielna ocena poszczególnych problemów należy do każdego z nas.

---

Interesuje Cię ten temat? Zapisz się na szkolenie!

http://zarzadzanieprojektami.info/Czas.htm 

 

No właśnie, jeśli zamawiający dane rozwiązanie zawrze w umowie konsekwencje (finansowe) wynikajace z dostarczenia wadliwego oprogramowania to kto wtedy podejmie decyzje o zaniechaniu bądź skróceniu testów? Oczywiście uwzględniając realia prawne naszego kraju (co mi zrobisz jak mnie złapiesz) dobrze byłoby zapewnić sobie dostep do dokumentacji realizowanego projektu jako nadzór. I pewnie w trakcie rozmów z klientami trzeba im zwracać uwagę aby przy formułowaniu wymagań i analizie ofert konkurencyjnych poświecili nieco uwagi w.w. tematom dla własnego dobra. Niespecjalnie wierzę w upowszechnianie etyki w tych obszarach gdzie można uniknąć odpowiedzialności. Dopóki prawo nie bedzie naprawdę obowiazywać, a sankcja nie stanie się nieuchronna - nie ma co liczyć na powszechność etycznych zachowań. To się po prostu musi opłacać. Przykład: firma zajmująca się szkoleniami z zarządzania projektami działa na rynku od wielu lat i ma nawet dobra opinię !!! Znam przynajmniej 10 osób, które przewinęły się przez w.w. firmę i zostały oszukane. I co... i nic. Są zgłoszenia do organów ścigania itd i dalej nic. Widać opłaca się być cwaniaczkiem. Pozdrawiam Piotr Hajto SELP www.selp.pl