4.6. Fazy projektu, grupy procesów i cykl życia projektu
Spotyka się różne podejścia do podziału projektu na poszczególne etapy (fazy), wyodrębniając zwykle cztery fazy. Inny podział, akcentujący podejście biznesowe, wyróżnia dwie fazy: przed-kontraktową i po-kontraktową.
Rys. 11. Fazy projektu – różne podejścia
W zarządzaniu projektami występują liczne procesy (aktywności rozwijane w czasie), które można zakwalifikować do pięciu grup: procesy inicjacji, procesy planowania, procesy realizacji, procesy kontroli, procesy zamknięcia.
Rys. 12. Procesy zarządzania projektami
Procesy inicjacji projektu wykonywane są z reguły jednorazowo. Procesy planowania są w praktyce wykonywane wielokrotnie, ponieważ rzadko udaje się zaplanować projekt w sposób doskonały i nie wymagający zmian planów. Z tych powodów, a także na skutek wystąpienia licznych, trudnych do przewidzenia zagrożeń i zmian, planowania są często ponawiane. Również procesy realizacji wymagają powtórzenia, jeśli nie uda się osiągnąć zaplanowanych rezultatów.
Procesy kontroli są wykonywane wielokrotnie i ściśle sprzężone z procesami planowania i realizacji. Wyniki kontroli mogą wymuszać konieczność ponownej realizacji fragmentów projektu (strzałka niebieska), a często również mogą wymuszać zmiany planów (strzałka czerwona). Procesy zamknięcia wykonywane są jednorazowo: dotyczyć to może zakończenia projektu w chwili osiągnięcia przyjętych celów, ale również może to oznaczać zakończenie projektu w sytuacji, gdy celów projektu nie da się osiągnąć i projekt zostaje przerwany.
Według koncepcji MITP (Managing the Implementation of theTotal Project), przy zastosowaniu nieco innego nazewnictwa poszczególnych faz projektu, schemat projektu przedstawia rys. 13.
Fazy projektu mogą się przenikać. Typowy
cykl życia projektu przedstawia rys. 14.
Rys. 13. Procesy zarządzania projektami według MITP
Rys. 14. Typowy cykl życia projektu
W zależności od specyfiki projektu, jego fazy mogą różnić się długością i intensywnością. Poziom aktywności i stopień wykorzystania zasobów nie jest równomierny, co dodatkowo komplikuje zarządzanie projektem
4.7. Działania w fazach
|
INICJACJA
-
Zbieranie danych
-
Określanie potrzeb
-
Wyznaczanie:
-
Szacowanie zasobów
-
Identyfikacja ryzyka
-
Identyfikacja innych rozwiązań
-
Przedstawienie oferty
-
Uzyskanie zgody na realizację następnej fazy |
PLANOWANIE
-
Powołanie zespołu projektowego
-
Przeprowadzenie analiz
-
Określenie zakresu (baseline scope):
-
produktów końcowych
-
norm jakości
-
zasobów
-
działań
-
Wyznaczenie:
-
ogólnego planu działań
-
budżetu i planu wydatków
-
struktury prac
-
procedur komunikacji
-
procedur jakości
-
Szacowanie ryzyka
-
Prezentacja uwarunkowań projektu
-
Zatwierdzenie projektu |
|
RELIZACJA I KONTROLA
-
Motywowanie zespołu
-
Aktualizacja planów
-
Pozyskanie towarów i usług
-
Realizacja pakietów pracy
-
Kierowanie, śledzenie, przewidywanie, kontrola:
-
zakresu
-
jakości
-
czasu
-
kosztów
-
Rozwiązywanie problemów:
|
ZAMKNIĘCIE
-
Finalizacja produktów
-
Przeglądy i formalne akceptacje
-
Przygotowanie rozliczeń końcowych
-
Przeniesienie odpowiedzialności za przedmioty odbioru
-
Ocena projektu
-
Tworzenie dokumentów końcowych
-
Archiwizacja dokumentów
-
Uwalnianie i przekierowanie zasobów
-
Oddelegowanie członków zespołu do innych działań
-
Nagłośnienie sukcesu projektu |
4.8. Kierownik projektu Kluczową osobą w projekcie jest kierownik projektu (Project Manager). Kierownik projektu jest osobą odpowiedzialną za:
- planowanie i organizację pracy,
- zarządzanie bieżącymi działaniami w ramach projektu,
- dostarczenie klientowi przedmiotów odbioru.
Kierownik projektu zwiększa prawdopodobieństwo, tego, że projekt:
- wytworzy produkty o odpowiedniej jakości,
- będzie przebiegał zgodnie z harmonogramem,
- zostanie zrealizowany w założonym budżecie,
- zadowoli klienta,
- doprowadzi do kolejnych zamówień,
- zakończy się sukcesem.
Ta szczególna postać powinna posiadać unikalny zespół cech i umiejętności:
- komunikatywność
- zdolności organizacyjne
- umiejętność planowania
- odpowiedzialność
- analityczny umysł
- autorytet
- pewność siebie
- rzutkość
- twórcze rozwiązywanie problemów
- upór w dążeniu do celu
- elastyczność
- osobowość wodzireja
- znajomość psychologii
- cechy przywódcze
|
- umiejętność budowania zespołu
- umiejętność koordynowania
- przystępność, otwartość
- umiejętność motywowania ludzi
- poczucie humoru
- zrozumienie użytkownika
- umiejętność oceny innych
- ukierunkowanie na osiąganie celów strategicznych
- stanowczość
- zdolność do podejmowania ryzyka
- realizm
- ukierunkowanie na zysk
|
Można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że nie ma takiej osoby, która ujawnia wymieniony zespół cech. Należy je natomiast świadomie rozwijać, choćby w trybie szkoleń, doskonaląc przy tym umiejętności poprawnego podejścia do zarządzania projektami.
Zadania kierownika projektu dotyczą głównie (70%) fazy planowania. W pozostałych fazach, zwłaszcza w fazie realizacji, praca kierownika ma raczej charakter interwencyjny i ogranicza się do nadzorowania oraz śledzenia postępów projektu.
Lista dwudziestu kluczowych zadań kierownika projektu pokazuje główne obszary jego aktywności w poszczególnych fazach projektu (w nawiasach podano efekty działań).
INICJACJA (3 kluczowe zadania)
- Przedstawić uzasadnienia projektu i jego wykonalności (dokument potwierdzający istnienie potrzeby przedmiotów odbioru i opisujący (w ogólny sposób): przedmioty odbioru, sposoby stworzenia przedmiotów odbioru, koszty wytworzenia i wdrożenia przedmiotów odbioru oraz korzyści z ich wdrożenia)
- Uzyskać pozwolenia na realizację projektu (decyzja TAK/ NIE („go/no go”) podjęta przez sponsora; opracowana karta projektu („project charter”)
- Uzyskać pozwolenie na realizację następnej fazy projektu (podjęta przez sponsora decyzja TAK/ NIE („go/no go”), nadająca kierownikowi projektu uprawnienia do korzystania z zasobów organizacji do wykonania określonej fazy projektu; pisemne zatwierdzenie fazy)
PLANOWANIE (14 kluczowych zadań)
- Opisać zakres projektu (definicja zakresu projektu, plan zarządzania zakresem projektu, struktura podziału prac (Work breakdown structure = WBS)
- Zdefiniować zadania i opracować ich sekwencję (wykaz zadań, aktualizacja struktury podziału prac (WBS), diagram sieciowy projektu)
- Estymować czas realizacji zadań i określić wymagane zasoby (estymaty czasu realizacji każdego zdania i określenie założeń przyjętych przy każdej estymacie, określenie wymaganych zasobów, aktualizacja listy zadań)
- Opracować harmonogram projektu (harmonogram projektu w postaci wykresów Gantt'a, diagramów sieciowych, wykresów kamieni milowych lub tabel tekstowych, uzupełniające szczegóły: wykorzystanie zasobów w czasie, prognozy przepływów gotówkowych, harmonogramy zamówień/dostaw, itp.)
- Estymować koszty (estymaty kosztów koniecznych dla wykonania poszczególnych zadań, uzupełniające szczegóły, założenia i ograniczenia, plan zarządzania kosztami opisujący sposób "obsługi" rozbieżności kosztów)
- Opracować budżet i plan wydatków (plan kosztów lub budżet w rozbiciu na fazy czasowe dla monitorowania kosztów, plan wydatków, określający ile i kiedy trzeba wydać na poszczególne zasoby)
- Opracować formalny plan jakości (plan zarządzania jakością zawierający określenia operacyjne, listy kontrolne (Quality verification checklists)
- Opracować formalny plan komunikacji (plan zarządzania komunikacją, zawierający strukturę zbierania i rozpowszechniania informacji)
- Zdobyć i zorganizować zespół (przydziały ról i odpowiedzialności, plan zespołu, schemat organizacyjny zwierający konieczne szczegóły, karta zespołu projektu)
- Opracować plan zarządzania ryzykiem (dokument opisujący potencjalne ryzyka (zagrożenia), ich źródła, objawy i sposoby ich obsługi)
- Zdobyć i zorganizować zasoby zewnętrzne (plan zarządzania zleceniami (procurement), opisujący w jaki sposób zapewnić dostawców, wykaz prac (statement of work) lub wykaz wymagań (statement of requirements) opisujące przedmiot (produkt lub usługa) będący tematem zamówienia, dokumentacja oferty, np. wniosek ofertowy (request for proposal), zapytanie ofertowe (invitation for bid), itp. , kryteria oceny - sposoby oceny propozycji dostawców, kontrakt z dostawcami dóbr lub usług)
- Opracować plan projektu (kompletny plan projektu, który wykazuje wszystkie wyjściowe zadania planowane w związku z projektem)
- Zamknąć fazę planowania projektu (plan projektu, który zastał zatwierdzony (na piśmie) przez sponsora - "zielone światło" do rozpoczęcia prac nad projektem)
- Sprawdzić plan projektu i aktualizować w razie potrzeby (przekonanie, że szczegółowe plany realizacji poszczególnych faz projektu są rzeczywiście dokładne i gwarantują osiągnięcie zaplanowanych wyników)
REALIZACJA (1 kluczowe zadanie)
- Wykonać zadania projektowe (wytworzone efekty pracy (przedmioty odbioru) wnioski o zmianę (change requests), okresowe raporty o stanie realizacji projektu, oceny pracy zespołu, doskonalenie i sterowanie pracą zespołu, przedstawione oferty/propozycje dla przedmiotów odbioru, kontrahenci (dostawcy) wybrani, kontrakty ustanowione, administracja kontraktami dla zapewnienia zamierzonych efektów prac)
KONTROLA (1 kluczowe zadanie)
- Kontrolować zadania projektu (decyzje zatwierdzające sprawdzone przedmioty odbioru, działania naprawcze takie jak ponowne wykonanie niektórych prac, dostrojenie procesów pracy, itp., aktualizacje planu i zakresu projektu, wykaz nabytych doświadczeń, poprawa jakości, wykonanie ocen według list kontrolnych (w miarę potrzeb)
ZAMKNIĘCIE (1 kluczowe zadanie)
- Zamknąć działania projektu (formalne zatwierdzenie, udokumentowane pisemnie, stwierdzające, że sponsor zatwierdził produkt danej fazy projektu, formalne zatwierdzenie prac dostawców produktów i aktualizacja danych o dostawcach, aktualizacja zapisów projektu, przygotowana do archiwizacji, plan kontynuacji działań i/lub udoskonalenia produktów projektu, nagłośnienie sukcesu projektu, zwolnienie zespołu projektowego)
4.9. Szkolenie z zakresu zarządzania projektami
Project Management Institute wyróżnia dziewięć głównych obszarów ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI:
- Zarządzanie integracją
- Zarządzanie zakresem
- Zarządzanie czasem
- Zarządzanie kosztami
- Zarządzanie jakością
- Zarządzanie pracownikami
- Zarządzanie komunikacją
- Zarządzanie ryzykiem
- Zarządzanie zleceniami
Dla celów szkoleniowych całość zarządzania projektami wygodnie jest podzielić na 12 modułów, przedstawionych na rysunku 15.
Rys. 15. Zarządzanie projektami – proponowane moduły szkolenia
Wiedza podana w poszczególnych modułach wymaga, w większości wypadków, licznych odwołań do innych modułów szkolenia. Na przykład, harmonogramowanie projektu wiąże się z zarządzaniem zakresem, zleceniami i kosztami oraz wymaga znajomości technik estymacji. Podobnych powiązań jest znacznie więcej. Specyfika niektórych projektów wymaga czasami nieco odmiennego podejścia - w projektach informatycznych stosuje się na przykład specjalne techniki estymacji.
Przy wyborze indywidualnej ścieżki szkolenia należy uwzględnić następujące czynniki:
- posiadane doświadczenie i wiedzę z zakresu poszczególnych modułów,
- planowane role i odpowiedzialności w pracy przy projektach,
- specyfikę projektów, w których planuje się uczestniczyć,
- możliwości
PODSUMOWANIE
- Projekty stanowią ważną formę pracy wielu organizacji i ich znaczenie wciąż rośnie.
- Struktura organizacji powinna odpowiadać dominującej formie pracy.
- Skuteczne zarządzanie projektami zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu projektu.
- Zarządzanie projektami obejmuje wiele procesów i technik.
- Kluczowym udziałowcom projektu przypisane są różne role i odpowiedzialności.
- Kierownik projektu musi posiadać wiedzę dotyczącą cyklu życia projektu, procesów w projekcie i ich roli w poszczególnych fazach projektu.
- Kierownik projektu musi zdawać sobie sprawę ze złożoności otoczenia i być przygotowanym na rozwiązywanie różnorakich konfliktów.
Zobacz artykuły:
- Wprowadzenie do zarządzania projektami cz.1
- Wprowadzenie do zarządzania projektami cz.2
O Autorze
(email: secured)
Dr Piotr Stępień - doświadczony kierownik projektów i wieloletni instruktor zarządzania projektami dla IBM. Wykładowca na Politechnice Koszalińskiej (Technologia Maszyn, Zarządzanie Projektami). Absolwent kursów w zakresie produktywnośći w Productivity Center Tokyo (Japonia). Specjalista w zakresie estymacji i harmonogramowania.
Autor licznych publikacji i opracowań z zakresu harmonogramowania i zarządzania ryzykiem. Konsultant, autor i instruktor szkoleń z zakresu "Zarządzanie Projektami" dla wielu firm i fundacji, m.in.: EXBUD; IKEA; IBM; Ministerstwo Rolnictwa; CIECH; PRUMERICA; SGH; PKO BP; POSTDATA; Lafarge Nida-Gips, PZU.
>
Interesuje Cię ten temat? Zapisz się na szkolenie!
http://zarzadzanieprojektami.info/PZP.htm